امروز: سه شنبه، 29 خرداد 1397

توریسم تراول

سایت گردشگری ایران و جهان

کاروانسرای سنگی- زنجان

کاروانسرای سنگی در زبان محاوره ای داش کاروانسرا معروف شود و در جاده کمربندی زنجان - میانه، روبه روی ایستگاه قطار شهر زنجان در استان زنجان قرار دارد. این مجموعه تاریخی از سال 1377 به عنوان رستوران سنتی مورد استفاده است. ساختار این کاروانسرا به سبک چهار ایوانی بنا شده و حجره‌های آن در یک طبقه قرار گرفته‌اند و سقف‌‌ها از نوع قوسی هستند. استفاده از سنگ به عنوان مصالح اصلی در ساخت کاروانسرا باعث شده است که این بنا با عنوان کاروانسرای سنگی شناخته شود. استفاده از سنگ در بناهای قدیمی باعث طول قدمت آن‌ها و سالم ماندن بنا از گزند سرما و بارش برف و باران در شهر سردسیری مثل زنجان می‌شده است. کاروانسرای سنگی از لحاظ این که تنها بنای باقی مانده از کاروانسراهای زنجان است دارای اهمیت فراوانی است، ساخت آن در زمان صفویه، شاه عباس دوم صفوی صورت گرفته است و محل استراحت سیاحانی بوده است که به زنجان وارد می‌شدند و از نوع کاروانسراهای برون شهری به شمار می‌رود.

کاروانسرای سرچم

کاروانسرای سرچم در شهر زنجان مرکز استان زنجان در قرن هشتم هجری قمری در مسیر تجاری ری به آذربایجان بوده است، طبق نوشته کتیبه سردرِ آن «رباط» نام داشته است و در قرن چهاردهم سال ۷۴۳ هجری قمری در دوره ایلخانیان، در روستای سرچم احداث شده است.
سرچم در ۸۰ کیلومتری محور زنجان- میانه در ساحل رودخانه زنجان چای، مشرف به جاده قدیم تبریز واقع است. بررسی آثار و بقایای این کاروانسرا نشان می‌دهد که طرح معماری آن از نوع کاروانسراهای چهارایوانی، شامل صحن مرکزی و حجره‌های شاه نشین بوده است. در چهار گوشه این کاروانسرا حداقل چهار برج تعبیه شده بود که امروزه همه بخش‌های کاروانسرا، به استثنای درِ ورودی آن، ویران و به تلی از خاک تبدیل شده اند.

کاروانسرای شاه عباسی بیستون

کاروانسرای شاه عباسی بیستون مربوط به دوره صفوی است و در 30 کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه و در محل روستای «بیستون کهنه» و در محوطه تاریخی، فرهنگی بیستون در شهرستان هرسین واقع شده است.
این کاروانسرا به سبک چهار ایوانی دارای 83/60 متر طول و 74/50 متر عرض است و به دستور شاه عباس اول صفوی ساخته شده است.
با توجه به کتیبه ای که از شاه سلیمان صفوی (1105-1077 ه.ق) در این بنا باقی مانده، به نظر می‌رسد بنای این کاروانسرا در زمان پادشاهی شاه سلیمان و صدارت شیخ علی خان زنگنه خاتمه یافته است.
در چهار گوشه این بنا، برج هایی قرار دارد؛ برج‌های ضلع غربی مدور و برج‌های ضلع شرقی هشت ضلعی است. دیوار محیطی این کاروانسرا از داخل و خارج تا کف طاق نماها با سنگ‌های تراشیده و از کف طاق نماها به بالا با آجر ساخته شده است.

کاروانسرای مظفری

کاروانسرای مظفری در نزدیکی آرامگاه کوروش در شهرستان پاسارگاد از توابع استان فارس ساخته شده است. این بنا شامل حیاتی به مساحت دویست و هشت مترمربع می‌باشد که به شکل نامنظم از سنگ‌های سپید منتقل شده از کاخ‌های پاسارگاد ساخته شده و همچنین ایوانی به پهنای سه متر و سی سانتیمتر با جرزهای سنگی نامنظم و چهار گوش با اتاق‌های کوچک و بزرگ در پشت آن دارد.
درب این بنا در سمت شرق می‌باشد. سنگ‌های سازه با ملات گچ به هم متصل شده و در بعضی از نقاط این سازه ملات به کار برده نشده‌است. در زمان علی سامی قسمتی از این محل مرمت شده و به دفتر فنی سامی اختصاص داده شده بود ولی امروزه متروک می‌باشد. قدمت کاروانسرای مظفری به دوران آل مظفر بر می‌گردد.
علی سامی در کاوش‌های خود در سال هزار و سیصد و سی و هشت کتیبه ای با ابعاد 65×45 به دست آورد که بر روی آن نوشته شده بود "السلطان المطاع الفوارس ..." بر تکه سنگ دیگری نیز عبارت "مالک هفت اقلیم " نوشته شده بود .

کاروانسرای ایزدخواست

کاروانسرای ایزدخواست در شمال شرقی رودخانه ایزدخواست و در شمال شهر آباده از استان فارس قرار دارد.
این کاروانسرا در بین راه شهر تاریخی و باستانی آباده و اصفهان قرار دارد و یکی از مهمترین کاروانسراها در این منطقه محسوب می‌شود.
معماری داخلی این کاروانسرا به مانند دیگر کاروانسراها هر طول ضلع آن 35 متر است. کاروانسرای ایزدخواست در زمینی به مساحت ۴۰۰۰ متر بنا شده است.
در ردیف جلوی این کاروانسرا در اطراف حیاط در ضلع‌های شمالی و شرقی و همچنین جنوبی ۲۰ باب اتاق در ابعاد ۳×۳ متر ساخته شده است که هر اتاق دارای ایوانی به مساحت ۷/۵ متر می‌باشد.

کاروانسرای ایوانکی

کاروانسرای ایوانکی از معروف‌ترین کاروانسراهای استان سمنان است که در 71 کیلومتری جاده تهران به گرمسار و دو کیلومتری جنوب ایوانکی قرار دارد.
این بنا در دوران صفویه ساخته شده ، ساختمان این کاروانسرای چهار ایوانی، از سنگ و آجر بنا شده و دارای تزئینات آجرکاری است.
این کاروانسرا که دارای پلانی مربع شکل است ، بصورت شمالی – جنوبی بوده و ورودی آن از ضلع جنوبی بنا می‌باشد . ایوانها بصورت عریض اما کم ارتفاع قرار گرفته اند که از لحاظ بصری بنا را مستحکم و استوار می‌نمایاند .
کاروانسرای ایوانکی که دارای تزئینات آجر کاری کم بوده ، در قسمت پیشانی ایوانها قرار گرفته است . از جمله زیبایی‌های این بنا ایجاد تقارن درکل بنا است . حجره‌های دور تا دور حیاط و قسمت بیرونی در قاب آجری زیبایی قرار گرفته که جلوه‌های خاص به بنا بخشیده اند .
کاروانسرای صفوی ایوانکی به شماره 1763 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است .

کاروانسرای عباسی ده نمک گرمسار

کاروانسرای عباسی ده نمک گرمسار یکی از بناهای تاریخی استان سمنان میباشد که در روستای ده نمک شهرستان گرمسار واقع شده است .
به دلیل پیشینه تاریخى سکونت در روستاى تاریخی ده نمک و همچنین قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم، آثار و بناهاى فراوانی در آن ساخته شده است. آثار به جا مانده از دوره‌های گذشته قلعه‌ها و تپه‌هایی هستند که در سطح روستای ده نمک به صورت پراکنده به چشم می‌خورد. این قلعه‌ها نشانگر وجود تمدن در دوره‌های باستان می‌باشد که قدمتی چند هزار ساله دارند. از مهم‌ترین این آثار می‌توان به : قلعه گبری، کاروانسراى شاه عباسى، مقبره، حمام، قنات، یخچال و آب انبار اشاره نمود.
تعداد قابل توجهى از آثار این روستا، از جمله آسیاب‌هاى آبى، قره سوخانه(دادگاه)، چاپارخانه، قهوه خانه و... اغلب مربوط به دوره قاجاریه بوده‌انددر طول سال‌هاى گذشته از بین رفته‌اند.

کاروانسرای لاسجرد

کاروانسرای لاسجرد در ۳۶ کیلومترى سمنان و در روستاى لاسجرد شهرستان سرخه قرار دارد که از کاروانسراهای دوره شاه‌عباس اول صفوى است.
این کاروانسرا از سمت غرب در ابتدای روستای لاسجرد و بر روی گذرگاه شرق به غرب ایران و در مسیر زیارتی به طرف مشهد مقدس قرار دارد.
کاروان‌سرای لاسجرد که در سمت جادهٔ سمنان به تهران واقع شده دارای دو ایوان است و حیاط وسیعی دارد.
طرح خارجى کاروان‌سرا مستطیل شکل است و فقط نماى شرقى آن که به موازات جادهٔ تهران - سمنان است نماسازى شده است.
مصالح به کار رفته در این کاروان‌سرا آجر و سنگ، ملات گچ و ساروج و خاک گچ و پایه‌هاى اضلاع خارجى رباط از سنگ است.
طول حیاط از شمال به جنوب ۳۶ متر و عرض آن از شرق به غرب ۳۱/۵ متر است که اطراف آن را ۲۴ حجره احاطه کرده است که حجره‌ها با کمى اختلاف قرینه یکدیگر میباشند.

کاروانسرای افضل شوشتر

کاروانسرای افضل در استان خوزستان و در ضلع غربی خیابان طالقانی شهر شوشتر که در دوره قاجاریه ساخته شده در گذشته مرکز توزیع غله بوده است. این کاروانسرا به سبک معماری سنتی بصورت دوره ساز بنا شده و شامل یک طبقه یا شبستان زیر زمین می‌باشد. مساحت کل بنا ۱۰۰۰ متر مربع و بخش آجری نوساز در ضلع جنوبی ۳۵۰ متر است. کاروانسرای افضل یکی از سالم‌ترین کاروانسراهای شوشتر بوده و تا حد زیادی از دخل و تصرفات مصون مانده است. سرای افضل، متعلق به خاندان افضل بوده است. کاروانسرا تا دوره پهلوی دوم به کار خود ادامه می‌داد اما به مرور زمان نقش تجاری خود را با توسعه راهها، گسترش و پیشرفت حمل و نقل و رونق اهواز به عنوان مرکز استان از دست داد.
این مکان بعدها به عنوان انبار استفاده شد و در سالهای اخیر متروک مانده است. این مکان از جهت امکانات فضایی و موقعیت مکانی آن در بافت و نزدیکی آن به بازار شهر در شرایط مطلوبی بسر می‌برد.

کاروانسرا رباط شرف

کاروانسرای رباط شرف در حاشیه جاده قدیم نیشابور - سرخس ( جاده ابریشم ) و شش کیلومتری جاده سرخس - مشهد در استان خراسان رضوی بعد از تپه‌های کم ارتفاع روستای شورلق قرار دارد، این بنا به شیوه رازی ساخته شده و نام معمار آن استاد محمد طرائقی سرخسی ذکر شده است.
این کاروانسرا از ارزشمند‌ترین بناهای دوره سلجوقی ( اولین حکومت پس از اسلام توسط ترکمن‌ها ) در قلمرو و معماری اسلام می‌باشد.
وجود چندین کتیبه در بنا نشان می‌دهد بنیان این بنا مربوط اوایل سده ششم هجری و سال 508 هجری قمری است.
به گفته آندره گدار این بنا که در سال ۵۰۸ هـ . ق ساخته شده، در سال ۵۴۸ هـ . ق مورد حمله غزها قرار گرفته و آسیب دیده است. در نتیجه، یک سال بعد، در سال ۵۴۹ آن را بازسازی کرده اند.
طبق مدارک و متون تاریخی بانی بنای فعلی «شرف الدین ابوطاهربن سعدالدین عل القمی» است که مدتی حکومت مرو و سرانجام صدرات سلطان سنجر را برعهده داشت. باتوجه به کتیبه موجود بنای رباط در سال ۵۴۹ هجری قمری در زمان سلطان سنجرسلجوقی با مصالح آجر و گچ ساخته شده‌است و بی‌شک یکی از شاهکارهای هنر ایرانی به شمار می‌رود.