مسجد آردخرما

به شهر اردکان که رسیدید ، کافیست سراغ خیابان امام خمینی (ره) و کوچه دروازه میرمحمدصالح را از اهالی شهر بگیرید. جایی که ساده‌ترین و کوچک‌ترین مسجد تاریخی استان یزد در انتهای کوچه جا خوش کرده و تاریخچه عجیبش را برای شما روایت می‌کند.
مسجد آرد خرما را اگرچه تمام مردم اردکان می‌شناسند اما کمتر کسی است که از وجه تسمیه و علت نامگذاری آن خبر داشته باشد.
نقل قول‌های شفاهی حکایت از تاجری اهل شاهرود دارند که به علت مرگ شترش مدتی در اردکان ساکن بود تا این که مردم به او پیشنهاد کردند در محل اقامتش مسجدی بنا کند. تاجر که در آن زمان دست خالی بود، به اهالی می‌گوید که پولی برای دستمزد دادن به کارگران ندارد اما حاضر است به جای پول، آرد و خرما تهیه کرده و مزد کارگران را با آرد و خرما بدهد. دستمزدی که بعدها به عنوان نام مسجد سرزبان‌ها می‌افتد و از آن زمان تا به حال تغییری نمی‌کند.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

کوچه ضیایی

کوچه ضیایی در بافت قدیم شهر اردکان در استان یزد ، از مسجد چرخاب دربند تا دربند ضیایی و خانه ضیایی یا سلطان امتداد دارد و دارای ساباط هایی می‌باشد.
در گذشته دسته‌های عزاداری و روضه خوانی در این محل انجام می‌شده و هر کس به اردکان می‌آمده به این کوچه سر می‌زده. این کوجه اکنون بین خیابان آیت الله خامنه ای و شهید مصطفی خمینی و نزدیک حسینیه چرخاب می‌باشد و سه راه دارد یک راه به دروازه سیف یا میدان بسیج و راهی دیگر به دروازه علی بیک می‌رسد.
کوچه ضیایی به دلیل شهرت سلطان یا ضیایی مشهور می‌باشد. این محل اکنون به طرح پردیس تبدیل شده است. دربند ضیائی مربوط به دوره قاجار می‌باشد و در اردکان، محله چرخاب، کوچه ضیایی واقع شده، این اثر در تاریخ بیست و چهارم اسفند ماه سال هزار و سیصد و هشتاد و سه با شمارهٔ ثبت یازده هزار و ششصد و بیست و دو به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

پارک ملی سیاه کوه

پارک ملی سیاه کوه واقع در شهرستان اردکان از توابع استان یزد در تاریخ بیست و پنجم مهر ماه سال هزار و سیصد و هشتاد به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام و بخشی از آن طی مصوبه شماره دویست و نود و سه شورای عالی محیط زیست (کمیسیون زیر بنائی دولت) مورخ دوازدهم بهمن ماه سال هزار و سیصد و هشتاد و شش به عنوان پارک ملی سیاه کوه به مناطق تحت مدیریتت سازمان حفاظت محیط زیست پیوست.
پارک ملی سیاه کوه با مساحت هشتاد هزار و هفتصد و هشتاد و شش هکتار در جوار منطقه حفاظت شده سیاه کوه در محدوده بین استان‌های یزد و اصفهان واقع شده و بخش‌های جنوبی این منطقه از نظر تقسیمات سیاسی کشوری در استان یزد و بخش‌های شمالی آن در استان اصفهان قرار دارد.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

بازار چهارسوق اردکان

یکی از اماکن تاریخی شهر اردکان در استان یزد که با حسرت و تأسف تنها خاطره آن را از معمران و سالخوردگان می‌شنویم و تنها با نیروی خیال می‌توانیم آن را در ذهن مجسم کنیم، بازار چارسوق می‌باشد که متأسفانه با ورود مظاهر جدید شهری تخریب شد.
به نظر مرحوم دکتر سید محمود طباطبایی اردکانی این بازار بیش از چهارصد سال قدمت داشته و از "مقابل باغ ملی آغاز و به میدان کوشکنو" منتهی می‌شده است.
واژه چارسوق به این صورت و هم به صورت چارسو و چارسوی در کتب‌های مختلف ثبت شده است و در لهجه عامیانه بیشتر به صورت چارسو تلفظ می‌شود. مرحوم دهخدا هر دو لفظ چارسوق و چارسوی را به معنی محلی که چهار سمت آن بازار باشد، ثبت نموده و این بیت خاقانی را شاهد آورده است : در چارسوی فقر درآ تا ز راه ذوق/ دل را ز پیچ نوش سلامت کنی دوا و از چند چارسوی معروف ار جمله چارسو نمکی اصفهان، چارسو کوچک تهران و چارسو کهنه کرمان نام برده است.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

مسجد زردک

مسجد زردک در استان یزد ، قدیمی‌ترین مسجد تاریخی در شهرستان اردکان می‌باشد که قدمت آن به دوره پنجم هجری قمری باز می‌گردد.
این مسجد که از نظر معماری بسیار ارزشمند و زیبا می‌باشد در روستای زردک واقع شده است. مسجد زردک به "گنج گلین" معروف است، چرا که در طول قرن‌ها در برابر حوادث طبیعی مقاومت کرده و گنبد گلین آن آسیبی ندیده است. این گنبد زیبا بر روی چهار ستون استوار می‌باشد و در دو طرف محراب هفت لایه گچ دیده می‌شود که نشان از قدمت مسجد دارد.
حیاط مسجد قدیمی زردک در حد فاصل ایوان و شبستان قرار دارد و برای نماسازی دیواره‌های حیاط از یک نوع ساروج (ساخته شده از ماسه نرم، آهک و رنگ رناس) استفاده شده است. در ضلع شرقی مسجد دالانی به طول نه متر و عرض سه متر وجود دارد که به "خانقاه" معروف است. این محل برای مسافرانی بوده که از اردکان عبور می‌کردند. در وقفنامه جامع الخیرات آمده : "هر مسافر اجازه داشت که به مدت سه روز در آن بیتوته نماید و خادم مسجد از موقوفات مربوط، وی را پذیرایی کند".
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

خانه آیت الله خاتمی ( موزه رجال و مفاخر )

موزه رجال اردکان نیز از دیگر موزه‌های استان یزد می‌باشد که آثاری از علما و مشاهیر یزدی را در خود نگهداری می‌کند. بنای این موزه منزل مرحوم آیت الله خاتمی ( از رجال معروف و بنام اردکان ) می‌باشد که در محله چرخاب شهر اردکان قرار دارد. خانه ای قدیمی با حیاط مرکزی، اتاق‌های سه دری، سه بادگیر، حوض و راه آب که در اواخر قاجار بنا گردیده است.
تاریخ بنای این خانه ساده و قدیمی به دوره قاجار باز می‌گردد. از درهای اتاق سه دری، باغچه کوچک و حوض با صفا را مشاهده می‌کنید. داخل حیاط خانه سه جبهه ای می‌باشد که در سمت راست سه اتاق کوچک وجود دارد.
اتاقهایی که درهای چوبی دولنگه، آنها با شیشه‌های رنگی و سردر هلالی نظر هر کسی را به خود جلب می‌کند. در روبروی اتاق سه دری زمستانی، اتاق سه دری تابستانی وجود دارد که از پس صفه ورودی آن فضای شب‌های تابستان و شب نشینی‌ها و قصه‌های پدر و مثنوی و حافظ خوانی را به یادتان می‌آورد.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

روستای هامانه

روستای هامانه نام روستایی است که در مسیر راه اردکان – خرانق 12 کیلومتر مانده به خرانق قرار دارد.
این روستا در استان یزد به لحاظ موقیعت خوب جغرافیایی و آب وهوایی منطقه ییلاقی می‌باشد و به همین جهت شغل کشاورزی و دامداری در این منطقه از رونق خوبی برخوردار می‌باشد.
کوه هامانه با ارتفای 3003 متر از سطح دریا سومین کوه بلند استان یزد می‌باشد.
بعضی از مورخین معتقد هستند که قدمت روستای هامانه به قبل از اسلام برمی گردد که نمونه‌ی آن در لغت نامه دهخدا به طور مفصل توضیح داده شده است.
نویسنده کتاب پرستشگاه زرتشتیان هم بنای هامانه را مربوط به قبل از اسلام دانسته است.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

خانه خالو میرزا

خانه خالو میرزا در شهر اردکان از توابع استان یزد نام خانه ای است که در مجاورت حصار خواجه نصیر الدّین طوسی ده گبران (نام قدیم عقدا) و دروازه پشت قرار گرفته است.
این بنا یک خانه چهار ایوانی با معماری اصیل ایرانی می‌باشد و قدمت آن به دوران ایلخانی می‌رسد.
این بنا به خالو میرزا که یکی از خان‌ها و بزرگان عقدا می‌باشد نسبت داده می‌شود.
فضا‌های خانه شامل هشتی ، راهرو ، تالار ، ایوان ، مطبخ و اتاقها می‌باشد.
خانه در بیرون حصارهای شهر ساخته شده و برای امنیت بیشتر و محافظت از آن در برابر دزدان و راهزنان و همچنین برای تهویه مطبوع‌تر، با سقف بلند 10 متری ساخته شده و در واقع خانه دژی است، با 10 اتاق که اتاق‌های جنوبی مخصوص تابستان و شمالی‌ها اقامتگاه زمستانی بوده است.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

مسجد حاج محمد حسین اردکان

بی شک ‏شهر اردکان تا دوران صفویه معماری خشتی را دارا بوده و آجر یکی از کم‌یاب‌ترین و گران‌ترین مصالح موجود دوران خود بوده است به‌طوری ‏که در طول معماری بالغ بر هزار ساله اردکان استان یزد ، بخش‌های تزیینی و استقامتی را به آجر می‌سپرده‌اند.
می‌توان گفت مسجد حاج محمد حسین اردکان اولین مسجد آجری شهر، یادگاری از دوران قاجاریه است که در سال 1250 هجری قمری با مال‌التجاره حاج محمد‌حسین حسن ‏اشرف تاجر اردکانی که ازز تجارت در هند بدست آورده بود، بنا گردید.
این بنا مسجدی به سبک تک‌ایوانی و با شبستانی ستون‌دار است و بادگیر هشت وجهی آن تنها یکی از یادگارهای حاج محمدحسین نیست؛ بلکه ‏چارسوق متصل به آن و بازارچه‌ای که قسمتی از رسته شرقی بازار بزرگ اردکان بوده و نیز مدرسه و تیمچه جانبی و بارانداز آن و هم‌چنین ‏آب‌انبار جنوبیِ مجموعه تمامی از وقفیات این مرد شریف می‌باشد.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]

کاروانسرای رشتی عقدا

کاروانسرای رشتی عقدا ( حاجی ابوالقاسم رشتی عقدا ) رباط یا کاروانسرای بزرگ و خوش طرحی در استان یزد است که در عهد قاجار از آجر در وسط شهر اردکان بنا شده و از آثاری است که به شکل و ترتیب کاروانسراهای شاه عباسی مشخص شده است.
واقف و بانی آن حاج ابوالقاسم رشتی ذکر شده است که از تجار مشهور عصر خود بوده و به جز یزد در منطق دیگر هم شهرت دارد.
"حاجی ابوالقاسم تاجر رشتی" (حدود سال 1255 هـ. ق) این کاروانسرا را در سال 1262 هـ. ق بنا کرد.
این کاروانسرا با آب انباری که در برابرش ساخته شده مجموعه‌ی زیبایی را تشکیل می‌دهد که بدون شک کار معمارانی است که از دسته‌ی کاروان سراهای نوع زواره الهام گرفته اند.
[rating-type-4]
{likes} {dislikes}
[/rating-type-4]